Giriş
Panik atak, aniden ortaya çıkan, yoğun korku ve endişe hissi
ile karakterize edilen bir psikolojik durumdur. Kişi, kalp krizi geçirdiğini,
nefes alamadığını ya da kontrolünü kaybettiğini düşünebilir. Panik ataklar,
belirli bir tehdit veya tehlike olmaksızın meydana gelebilir ve birkaç
dakikadan bir saate kadar sürebilir.
Bu makalede panik atak nedir, belirtileri nelerdir, nasıl
kontrol altına alınır ve tedavi yöntemleri nelerdir gibi sorulara ayrıntılı
yanıtlar vereceğiz.
Panik Atak Nedir?
Panik atak, beklenmedik bir şekilde ortaya çıkan, yoğun
korku ve fiziksel semptomlarla seyreden bir anksiyete bozukluğudur. Kişi,
tehlikede olmadığı halde ölüm korkusu, kontrol kaybı ve gerçek dışılık hissi
yaşayabilir. Panik atak genellikle birkaç dakika ile bir saat arasında sürer ve
kendiliğinden sona erer.
Panik ataklar tek başına görülebileceği gibi, panik
bozukluk adı verilen uzun vadeli bir anksiyete hastalığının parçası da
olabilir.
Panik Atak Belirtileri Nelerdir?
Panik atak belirtileri kişiden kişiye farklılık gösterebilir
ancak genellikle şu semptomlar yaygındır:
Fiziksel Belirtiler:
- Kalp
çarpıntısı veya hızlı kalp atışı
- Terleme
- Titreme
veya ürperme
- Nefes
darlığı veya boğulma hissi
- Göğüs
ağrısı veya sıkışma hissi
- Baş
dönmesi veya bayılacak gibi hissetme
- Mide
bulantısı veya karın ağrısı
- Uyuşma
veya karıncalanma hissi
Psikolojik Belirtiler:
- Ölüm
korkusu
- Gerçeklikten
kopma hissi (derealizasyon)
- Kontrolü
kaybetme veya delirme korkusu
- Kendini
dış dünyadan soyutlanmış hissetme
Bu belirtiler, genellikle birkaç dakika içinde zirveye
ulaşır ve ardından yavaş yavaş azalır.
Panik Atak Neden Olur?
Panik atağın kesin nedeni tam olarak bilinmese de, genetik,
biyolojik ve çevresel faktörlerin etkili olduğu düşünülmektedir.
1. Genetik Faktörler
Ailede panik bozukluğu veya anksiyete hastalığı öyküsü olan
bireylerde panik atak görülme olasılığı daha yüksektir.
2. Beyin Kimyası ve Hormonlar
Beyindeki serotonin, dopamin ve GABA gibi
nörotransmitterlerin düzensizliği, panik atağa yatkınlığı artırabilir.
3. Stres ve Travmalar
Yoğun stres, travmatik olaylar (kaza, ölüm, taciz vb.) panik
atağı tetikleyebilir.
4. Kafein, Alkol ve Uyuşturucu Kullanımı
Aşırı kafein tüketimi, alkol ve bazı uyuşturucular panik
atak riskini artırabilir.
5. Fobiler ve Anksiyete Bozuklukları
Özellikle sosyal fobi, obsesif-kompulsif bozukluk ve yaygın
anksiyete bozukluğu olan kişilerde panik atak daha sık görülür.
Panik Atak Nasıl Kontrol Altına Alınır?
Panik atak sırasında kişiye kendini sakinleştirmek için
uygulayabileceği bazı teknikler vardır.
1. Nefes Egzersizleri Yapın
Panik atak sırasında nefes almak zorlaşabilir. 4-7-8
nefes tekniği uygulamak rahatlamanıza yardımcı olabilir:
- 4
saniye boyunca burnunuzdan nefes alın.
- 7
saniye boyunca nefesi tutun.
- 8
saniye boyunca ağzınızdan yavaşça nefes verin.
2. Gerçeklik Kontrolü Yapın
Panik atak sırasında, kendinize bunun sadece bir atak
olduğunu ve birkaç dakika içinde geçeceğini hatırlatın. Etrafınızdaki nesneleri
adlandırarak (örneğin: "Beyaz bir masa görüyorum", "Saatin sesi
duyuyorum") gerçek dünyaya odaklanabilirsiniz.
3. Kas Gevşetme Egzersizleri Yapın
Vücudunuzu rahatlatmak için şu kas gevşetme tekniğini
uygulayın:
- Ayak
parmaklarınızı sıkıp bırakın.
- Bacak
kaslarınızı sıkarak birkaç saniye bekleyin ve gevşetin.
- Omuzlarınızı
yukarı kaldırıp birkaç saniye bekleyin ve bırakın.
4. Dikkatinizi Dağıtın
Panik atağınızı hafifletmek için bir şarkı dinlemek, sayı
saymak, ellerinizi yıkamak veya soğuk su içmek gibi yöntemler
kullanabilirsiniz.
5. Kafein ve Şekerden Kaçının
Fazla kafein ve şeker tüketimi, panik atağın daha yoğun
hissedilmesine neden olabilir.
6. Düzenli Egzersiz Yapın
Günde 30 dakika yürüyüş yapmak veya yoga gibi rahatlatıcı
aktiviteler panik atağı kontrol etmede etkili olabilir.
Panik Atak Tedavi Yöntemleri
Panik atak sık sık tekrar ediyorsa, profesyonel destek almak
en iyi çözümdür.
1. Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT)
Bu terapi yöntemi, kişinin olumsuz düşüncelerini fark
etmesine ve değiştirmesine yardımcı olur. BDT, panik atak tedavisinde en etkili
psikoterapi yöntemlerinden biridir.
2. İlaç Tedavisi
Doktor kontrolünde bazı ilaçlar kullanılabilir:
- Seçici
Serotonin Geri Alım İnhibitörleri (SSRI'lar): Fluoksetin, sertralin
- Benzodiazepinler:
Alprazolam, klonazepam (bağımlılık riski taşıdığı için dikkatli
kullanılmalıdır)
3. Mindfulness ve Meditasyon
Düzenli meditasyon yapmak, panik atakları azaltmada etkili
olabilir.
4. Beslenme Düzeni
Magnezyum, Omega-3 ve B vitaminleri içeren besinler tüketmek
sinir sistemini güçlendirebilir.
Sonuç
Panik atak, kişiyi yoğun korku ve stres altına sokabilen bir
durumdur. Ancak, doğru teknikler ve profesyonel destekle kontrol altına
alınabilir. Düzenli nefes egzersizleri, stres yönetimi, sağlıklı beslenme ve
terapi yöntemleri panik atakları azaltmada oldukça etkilidir.
Eğer panik ataklar yaşam kalitenizi etkiliyorsa, bir
uzmandan destek almanız önemlidir.
Kaynakça
- American
Psychological Association (APA). (2023). "Panic Attacks and Panic
Disorder."
- Mayo
Clinic. (2023). "Panic Attacks and Panic Disorder - Symptoms and
Causes."
- National
Institute of Mental Health (NIMH). (2023). "Understanding Anxiety and
Panic Attacks."
- Harvard
Health Publishing. (2023). "Managing Anxiety and Panic Attacks
Naturally."